Çözücü madde olarak alkol

Aus HalalWiki
Wechseln zu: Navigation, Suche

Günümüzde helal tüketim çerçevesi içinde en çok sorgulanan konulardan biri de aromalarda ara çözücü olarak alkol (etil alkol)'ün kullanılmasıdır. Bunun nedeni, aromaların hemen hemen bütün hazır gıdalarda bulunması ve bunların çoğunlukla alkol ile çözünmesidir.


Kullanımı ve Üretimi

Aromalar, gıdalarda en yüksek oranda kullanılan katkı maddeleridir. Özellikle gıdaların lezzetini arttırmak ve oluşan tat kayıplarını gidermek için ve ayrıca gıdaya istenilen tat veya koku özelliklerini kazandırmak amacıyla da kullanılmaktadır. Aromalar genellikle yağ cinsindendir Bundan dolayı ve gıdanın içinde dağılabilmesi için bir ara çözücüye ihtiyaç vardır. Alkol, ucuz olması ve kolay bulunabilmesi hasebiyle, aromalarda çözücü madde olarak en çok kullanılan sıvıdır. Bunun dışında su, nişasta veya süt şekeri (laktoz) de kullanılabilmektedir. Dünyada üretilen alkolün üçte ikisi içki olarak tüketilirken, geri kalan kısmı da endüstri alanında, -mesela ara çözücü olarak- kullanılmaktadır. Bu durumda karşılaştığımız en önemli problem ise, üreticilerin hangi çözücü maddeyi kullandıklarını ürün ambalajlarında belirtmelerine dair bir zorunluluğun olmayışıdır (laktoz haricinde). Etil alkol haricinde, sarhoşluğa sebebiyet vermeyen Propilen Glikol (E1520) gibi diğer alkoller de çözücü madde olarak kullanılabilmektedir. Üründe bulunan aromaların hangi çözücü madde tarafından çözündüğünü ilgili üreticiye sorarak öğrenebilirsiniz.


Alkol (Etil alkol) İle Çözünen Aromaları Tüketmek Helal Midir?

Bu konuya fıkhi açıdan baktığımızda farklı fetvaların verildiğini görüyoruz. Konu hakkında ihtilaf bulunduğu için, özellikle günümüz alimlerinin ve kuruluşların mevzuyla alâkalı görüşlerini tabela şeklinde verilmesinin faydalı olacağı kanaatindeyiz. Sayfaya eklenmesini istediğiniz başka fetvaları da bizlere kaynağı ile birlikte dilara.faslak@halalcheck.net adresine mail olarak iletebilirsiniz.


Alim/Çatıkurumu Değerlendirmesi Açıklması
Prof. Dr. Ahmet Akgündüz şüpheli Helal gıda bulmak mümkün olduğu sürece, alkol ihtiva eden bir gıda maddesini, -sarhoşluğa sebebiyet versin vermesin- kullanmak caiz değildir. Zaruret hâllerinde öncelikle sarhoşluk vermeyen gıdalar tercih edilmeli ve bunlardan ihtiyaç kadar tüketilmelidir.

Eğer alkolde bir dönüşüm yaşanıyor ve alkol özelliklerini tamamen kaybediyorsa (istihâleye uğruyorsa), o zaman bunun kullanımı ve tüketimi caiz hâle gelir. Bu, şarabın sirkeye dönüşmesi gibidir.

Prof. Dr. Cevat Aksit caiz Hanefi fıkhına göre alkol necis değildir. Çünkü meyvelerde, sirkede ve şırada da alkol bulunmaktadır ve bunlar helaldir. Sirkenin çoğu da sarhoş edebilir, buna rağmen sirke helal ve hatta sünnettir.
DIYANET

(Din Isleri Yüksek Kurulu)

Lütfen açıklamayı okuyunuz Bir gıda maddesinde aromalardan gelen etil alkol miktarı ortalama %0,01 ile %0,4 arasındadır. Aroma yoluyla gıdaya katılmış olan bu alkol, pişirme gibi bir işlem sonrasında yok olmuyor ya da  % 0,03 oranının altına düşmüyor ise bu ürünlerin kullanılması uygun olmaz.

Helaller arasında alternatifi bulunan ürünlerde, şüpheli şeylerden mümkün olduğunca sakınmak ve helalliğinde kuşku olmayan ürünleri tercih etmek gerekir.

Ass.-Prof. Ebubekir Sifil şüpheli Sularla ilgili hükümler alkol katılmış gazlı içecekler ile kıyas edilemez. Fıkıh kitaplarında kitabu't-tahare bölümündeki istihlâk bahsi (dinen necis olan bir maddenin, büyük miktarda helal ve temiz olan bir maddeye karışması ve içinde kaybolması) abdest ve gusülde kullanılan sularla ilgilidir. Bu sulara gösterilen toleransı, içeceklere de teşmil etmek isabetli görünmemektedir.
Prof. Dr. Hamdi Döndüren şüpheli Gıdalara katılan aromalardaki alkol, şarap alkolü ise az bile olsa o içeceği necis hâle getirir.
Prof. Dr. Hayrettin Karaman caiz Gazlı içecekler büyük tanklarda yapılmaktadır ve bunların içindeki sıvı, müçtehidlerin birçoğuna göre "çok"tur. Bu içecek renk, koku ve tat bakımından alkole benzemiyorsa, bu içecek temiz ve helaldir (İstihlâk bahsi).

Bu tür içeceklerin çoğu sarhoş etmediği için, azında da bir sakınca yoktur (bkz: Muhammed Ali el-Bâr'in açıklaması).

Islam Toplumu Milli Görüş (IGMG) caiz Açıklama sonradan eklenecektir.
Hüsameddin b. Musa Afâne caiz İlaç ve kokularda bulunan az bir miktar alkol, bu karışımın haramlığını gerektirmez. Zira bunlar sarhoşluk icin edinilmemiştir ve karışımda eseri belli olmayan bir maddenin hükmü yoktur. Dolayısıyla bu karışım için hamr hükmü sabit olmaz ve kullanılmasında bir mâni yoktur.
Mecmeu'l-fikhi'l-Islamî caiz Alkolün necisliği maddi değil manevidir, bu sebeple alkol necis bir madde değildir. Tıp alanında, kremlerde ve güzel kokularda -kolonya gibi- kullanılmasında bir mahsur yoktur. Alternatifini bulmanın zor olduğu durumlarda, bunun (aromalarda) çözücü madde olarak kullanılmasına bir mâni yoktur ve bunları tüketmek caizdir. Ayrıca bu gıdaların üretim aşamasında alkolün büyük bir kısmı buharlaşmaktadır.
Muhammed Ali el-Bâr caiz Bir insan alkol ihtiva eden gazlı içeceklerden çok içse dahi sarhoş olmayacağından, bu içeceklerde haramlık vasfı yoktur. "Çoğu sarhoş edenin azıda haramdır" Hadis-i şerifinin (Ebu Davud, el-Esribe, 5; Tirmizi, el-Esribe, 3) hükmünü, bu tür gazlı içeceklere teşmil etmek doğru değildir. Bu nedenden dolayı bunların içilmesi helaldir.
Muhammed Ebû Zehra caiz Alkol içmek haramdır, fakat onu güzel kokulu yağları çözmek için kullanmada bir sakınca yoktur. Çünkü alkolün necisliği hakkında kesin bir hüküm bulunmamaktadır. Bazı yiyecekler haram kılınmış olsalar da, necis değil temiz sayılırlar. Mesela eşeğin yenilmesi haramdır lakin, kendisi necis değildir.
Prof. Dr. Mustafa Nutku şüpheli Tat ve koku verici yağları çözerken kullanılan etil alkol, kimyevi değişikliğe (istihâle) uğrayarak çözmüş olsa idi, kendi ile birlikte çözdüğü maddeler de değişime uğramış olacaklardı. Bu durumda, o yağların özellikleri, tat ve koku verme hassaları da kalmayacaktı. Böylece imalât işleminde kaybolması istenilmeyen tat ve koku özelliklerinin kaybolmayıp kalması, ne bu yağlarda ne de etil alkolde bir değişikliğin olmadığının delildir.
Nakşibendi (Menzil) şüpheli Ürüne sonradan ilave edilen alkol caiz değildir. Bu durum aromaları çözmek için kullanılan alkol için de geçerlidir.
Nezih Hammâd caiz İstihâle ilkesinden yola çıkarak; gıdadaki tat, koku ve renkten bir eser kalmayacak şekilde kaybolan alkolün, o gıdayı haram kılmayacağını ifade etmiştir. Bu tür gıdaların sarhoşluğa sebebiyet vermemelerinden dolayı, "Çoğu sarhoş edenin azı da haramdır" Hadis-i şerifinin hükmüne de dahil olmayacağını söylemiştir.
Nureddin Yildiz süpheli Ürün de bulunan alkol miktarına bakmaksızın, o ürünü tüketmek caiz değildir. Ancak kendinden oluşan doğal alkole izin verilebilir. Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) de, şüpheli şeylerden kaçınanın dinini ve iffetini koruyacağını bildirmektedir.
Vehbe Zühayli caiz Zaruri durumlarda ihtiyaçtan dolayı, şer'i ölçülerde haramların alınmasının mübah olacağı prensibini delil göstererek, bazı yağları eritmede kullanılan alkolün de ihtiyaçtan dolayı caiz olduğunu ifade etmiştir.